സിനിമ വെറുമൊരു വിനോദമല്ല, അതൊരു രാഷ്ട്രീയമാണ്. മുപ്പതാമത് കേരള രാജ്യാന്തര ചലച്ചിത്ര മേള പടിവാതിൽക്കൽ നിൽക്കുമ്പോൾ കേരളം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത് മുമ്പെങ്ങുമില്ലാത്ത തരം സാംസ്കാരിക പോരാട്ടത്തിനാണ്.
സിനിമയുടെ കണ്ണാടിയിൽ ലോകത്തെ കാണാൻ ശ്രമിച്ച മലയാളിക്ക് മുന്നിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിലക്കുകൾ തീർക്കുമ്പോൾ, തിരുവനന്തപുരം ഒരു സാംസ്കാരിക സമരഭൂമിയായി മാറുകയായിരുന്നു.
ഇത്തവണത്തെ ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കേണ്ട 19 സിനിമകൾക്കാണ് കേന്ദ്ര വാർത്താവിതരണ മന്ത്രാലയം അവസാന നിമിഷം പ്രദർശനാനുമതി നിഷേധിച്ചത്. ഇതിൽ പകുതിയിലധികവും പലസ്തീൻ ജനതയുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ കഥ പറയുന്ന സിനിമകളായിരുന്നു എന്നത് ഈ നീക്കത്തിന് പിന്നിലെ രാഷ്ട്രീയ താൽപ്പര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
പലസ്തീൻ പാക്കേജിലെ ‘Palestine 36’, ‘All That’s Left of You’, ‘Once Upon a Time in Gaza’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ തടഞ്ഞതിലൂടെ ഒരു ജനതയുടെ വേദന ലോകമറിയുന്നത് തടയാനാണ് കേന്ദ്രം ശ്രമിച്ചത്. എന്നാൽ ഇതിലും വലിയ വിരോധാഭാസം മറ്റൊന്നായിരുന്നു.
ലോകസിനിമയുടെ പാഠപുസ്തകമെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന, നൂറു വർഷം പഴക്കമുള്ള സെർജി ഐസൻസ്റ്റീന്റെ ‘Battleship Potemkin’ പോലും കേന്ദ്രത്തിന് ഭീഷണിയായി തോന്നി. കൂടാതെ സ്പാനിഷ് ചിത്രമായ ‘Beef’ എന്ന സിനിമയ്ക്കും വിലക്ക് വീണു. ആ പെൺകുട്ടി തന്റെ ദുഃഖം മറക്കാൻ റാപ്പ് സംഗീതം ആലപിക്കുന്ന സിനിമയായിരുന്നു അത്.
പക്ഷേ പേരിൽ ‘ബീഫ്’ ഉള്ളതുകൊണ്ട് മാത്രം ആ സിനിമ തടയപ്പെട്ടു എന്നത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിചിത്രമായ സെൻസർഷിപ്പ് രീതികളുടെ ഉദാഹരണമായി.
ഇവ കൂടാതെ, ഇന്ത്യൻ പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾക്കും വിലക്ക് നേരിട്ടു. ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജാതി രാഷ്ട്രീയവും പോലീസ് സംവിധാനത്തിലെ പാളിച്ചകളും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സന്ധ്യാ സൂരിയുടെ ‘Santosh’, കാനഡയിൽ നിന്നുള്ള തമിഴ് ചിത്രമായ ‘In Search of Adam’, അർജന്റീനിയൻ വിപ്ലവ ഡോക്യുമെന്ററിയായ ‘The Hour of the Furnaces’ എന്നിവയും തടയപ്പെട്ടവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
‘നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങളെ ബാധിക്കും’, ‘ക്രമസമാധാന പ്രശ്നമുണ്ടാക്കും’ എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു കേന്ദ്രത്തിന്റെ ന്യായങ്ങൾ. സിനിമ കാണാതെ, വെറും ടൈറ്റിലുകളും വിഷയങ്ങളും നോക്കി സെൻസർഷിപ്പ് നടത്തുന്ന ഈ നടപടിയെ ‘സിനിമാറ്റിക് ഇലിറ്ററസി’ അല്ലെങ്കിൽ ‘സിനിമയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവില്ലായ്മ’ എന്നാണ് സാംസ്കാരിക ലോകം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
പക്ഷേ കേരളം ഇതിന് മുന്നിൽ വഴങ്ങിയില്ല. ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്മേൽ ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ചങ്ങലയുമായി വരേണ്ട എന്ന് കേരളം ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു. മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയൻ കടുത്ത ഭാഷയിൽ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചു. “അനുമതി ഇല്ലെങ്കിലും ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയിൽ ഈ സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കും” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം ചരിത്രപരമായ ഒരു നീക്കമായിരുന്നു.
സംഘപരിവാർ അജണ്ടയ്ക്ക് മുന്നിൽ കലയെ അടിയറവ് വയ്ക്കില്ലെന്ന് സാംസ്കാരിക മന്ത്രി സജി ചെറിയാനും വ്യക്തമാക്കി. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണനെപ്പോലുള്ള പ്രഗത്ഭർ ഈ നടപടിയെ പരിഹസിച്ചപ്പോൾ, ശശി തരൂർ എം.പി കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിലപാടില്ലായ്മയെ ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്തു.
ഇന്ന്, 2025 ഡിസംബർ പകുതിയാകുമ്പോൾ കേരളം ഈ പോരാട്ടത്തിൽ വലിയൊരു വിജയം നേടിയിരിക്കുകയാണ്. ജനകീയ പ്രതിഷേധം കനത്തതോടെ ‘Beef’, ‘Once Upon a Time in Gaza’ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അഞ്ച് സിനിമകൾക്ക് കേന്ദ്രം പിന്നീട് അനുമതി നൽകാൻ നിർബന്ധിതരായി.
ഔദ്യോഗിക അനുമതി ലഭിക്കാത്ത മറ്റ് സിനിമകൾ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനപ്രകാരം മേളയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു വരുന്നു. ഓരോ സിനിമ കാണാനും തിയേറ്ററുകളിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്ന ജനക്കൂട്ടം ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പിന്തുണയായി മാറി. കലയെ തടയാൻ അധികാരത്തിന് കഴിയില്ലെന്ന് ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ 2025 ലോകത്തിന് കാണിച്ചു കൊടുക്കുന്നു. ഇത് വെറുമൊരു ചലച്ചിത്ര മേളയല്ല, കലയിലൂടെയുള്ള ഒരു അതിജീവനമാണ്.
